İdari para cezası, devletin idari kurumları tarafından verilen para cezalarıdır. İdari para cezası verebilecek kurumların bazıları şunlardır: Bakanlıklar, belediyeler, emniyet, kaymakamlık, valilik, sosyal güvenlik kurumu, Genel Müdürlükler (Örneğin, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü). Mahkemeler tarafından verilen para cezaları ise, hukuki sonuçları tamamen farklı olan Adli Para Cezası niteliğindeki cezalardır.
Vatandaşın kabahatli davranışlarına karşı idari para cezası uygulanmaktadır. Bu nedenle idari para cezası ödenmediği takdirde hapis cezasına çevrilemez. İdarî para cezasının ödenmemesi halinde, borçlu hakkında para cezasının tahsili maksadıyla sadece icra takibi yapılabilir. Uygulamada çoğu zaman kişi adına kayıtlı taşınmazlar ile araba veya banka hesapları haczedilmektedir. Kişinin evine giderek fiili bir haciz uygulaması yoktur. Her halükarda ev haczedilse dahi ev eşyasına kanunen el konulamaz.
İdari para cezalarına örnek vermek gerekirse, trafik cezaları, SGK tarafından işverene kesilen cezalar, yoklama kaçağı veya bakaya kalma kabahatleri nedeniyle Askeri Ceza Kanunu gereği verilen cezalar, imar kirliliği nedeniyle belediye encümeni tarafından verilen cezalar sayılabilir.
1. İdari Para Cezası Nedir?
İdari para cezası, idari makamlar tarafından, konusu suç teşkil etmeyip kabahat olarak nitelendirilerek İdari para cezası, gerçek ve tüzel kişilere devletin idari birimleri tarafından verilen para cezalarıdır. İdari para cezası kanunlarca yetkilendirilen kişilerin yine kanunlarca belirlenen ihlallerin gerçekleştirilmesiyle verilir. Bakanlıklar, belediyeler, emniyet, kaymakamlık, valilik, sosyal güvenlik kurumu, mahkemeler tarafından idari para cezası verilebilmektedir.
2. İdari Para Cezası Verilebilecek Haller Nelerdir?
İdari para cezalarına ilişkin düzenleme idarenin inisiyatifine bırakılmamış, kanunla ve sınırlı hallerde düzenlenmiştir. İdari para cezaları 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu’nda düzenlenmiş olup, bunun yanı sıra özel kanunlarda düzenlenen idari para cezaları da mevcuttur.
Kabahatler Kanunu’nda düzenlenen ve idari para cezasını gerektiren başlıca eylemler şunlardır;
- Gürültü Yapmak
- Rahatsız Etmek
- Tütün Mamullerinin Tüketilmesi
- Kimliği Bildirmemek
- Çevreyi Kirletmek
- Afiş Asmak
- Emre Karşı Gelmek
- Dilencilik Yapmak
- Kumar Oynamak
- Sarhoşluk
- Silah Taşımak
3. İdari Para Cezasına İtiraz Nereye Yapılır?
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesine göre idari para cezalarına karşı Sulh Ceza Hakimliği‘ne itiraz edilebilir.
İdari para cezası ile birlikte ayrıca bir yaptırım kararı da verilmişse, örneğin para cezasıyla birlikte ayrıca işyerini kapatma cezası verilmişse, görevli mahkeme İdare Mahkemesi olmaktadır. Bu durumda idare mahkemesine işlemin iptali için dava açılması gerekir. İdari para cezası dışında tek başına verilen diğer idari yaptırım kararlarına karşı da İdare Mahkemesi’nde dava açılmalıdır.
Bazı idari kurumların verdiği cezalara karşı özel kanunlarındaki hükümler gereği idare mahkemesine iptal davası açmak gerekir. Örneğin, SGK’nın verdiği idari para cezaları.
İdari para cezasına itiraz konusunda uygulamada ciddi yanlışlıklar yapılmaktadır. Bu nedenle, yüksek meblağlı idari para cezasına yapılan itirazların bir avukat vasıtasıyla yapılması mağduriyetleri önleyecektir.
4. İdari Para Cezasına İtiraz Süresi Ne Kadardır?
İdari para cezasına itiraz süresi, genel olarak 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesine göre 15 gündür. Söz konusu cezaya yapılacak olan itirazın süresi idari para cezasının ilgili kişiye tebliğinden, yani para cezasına dair yaptırım kararının kişinin eline ulaşmasından itibaren başlar.
İdari para cezası, cezanın muhatabı olan vatandaşa gönderildiğinde bu cezaya itiraz süresinin ve itiraz merciinin belirtilmesi gerekir. Fakat uygulamada zaman zaman para cezalarının usulsüz bir şekilde muhataplarına tebliğ edildiği, itiraz süresi ve itiraz edilecek merciin belirtilmediği görülmektedir. İtiraz süresi ve merciinin tebligatta gösterilmesi zorunluluğunun önemlidir. Çünkü bazı idari kurumların özel kanunlarında 15 günlük genel itiraz süresinden ayrı bir itiraz süresi daha mevcuttur.
Danıştay kararlarına göre, idari işlemlerde itiraz süresinin muhataba bildirilmemesi halinde uygulanacak itiraz süresi 60 gündür (Danıştay 14. Dairesi – 2013/697 karar). Devletin idari kurumları tarafından düzenlenen idari yaptırım kararlarında, idari yaptırım kararına karşı hangi mahkemeye gidileceği veya varsa itiraz edilecek başka idari makam, bu idari idari makamın ve başvuru sürelerinin gösterilmesi hukuki bir gerekliliktir, bu gereklilik ise ilgili makamların takdirinde olmayıp, en üst hukuki norm olan Anayasanın bağlayıcılığının zorunlu bir sonucudur.
5. İdari Para Cezası Ödenmezse Ne Olur?
Vergi usul kanunun mükerrer maddelerince yapılan düzenlemelere göre kusurlu davranışlarda bulunan vatandaşlara resmi kurumlar tarafından para cezası verilebilir. İdari para cezası verilmesi durumunda vatandaşların bu cezayı ödeme yükümlülüğü bulunur. 213 sayılı vergi usul kanunun maddelerine bağlı olarak her yıl başında farklı miktarlarda artırımlar yapılabilir. Bu cezaların ödenmemesi durumunda icra yoluna gidilebilir. Her ne kadar icra yoluna gidilse de evden eşya haciz edilmesi gibi uygulamalar yoktur.
6. İdari Para Cezası ve Adli Para Cezası Arasındaki Fark Nedir?
Vatandaşlar tarafından sıkça araştırılan konulardan biri de idari ve adli para cezası arasındaki farklardır. Adli para cezaları kanunda suç olarak tanımlanan davranışların işlenmesiyle birlikte mahkemeler tarafından verilir. İdari para cezaları ise çeşitli kabahatli davranışların sergilenmesi durumunda resmi devlet kurumları tarafından verilmektedir. Adli para cezasının ödenmemesi halinde hapis cezası uygulanırken idari para cezası için böyle bir durum yoktur.
7. İdari Para Cezasının Affı Olur mu? İdari Para Cezası Adli Sicil Kaydına İşlenir mi?
İdari para cezası affı konusunda her sene farklı gelişmeler yaşanıyor. İdari para cezası yaptırımıyla karşı karşıya kalan kişiler af olup olmayacağını merak ediyor. TBMM tarafından yapılan düzenlemelere bağlı olarak af veya yapılandırma gibi haklar verilebiliyor. Aynı zamanda her takvim yılı başından geçerli olmak üzere ilan edilen yeniden değerleme oranında ceza artırımı yapılıyor.
5326 Sayılı Kabahatler Kanunu’nda belirtilen suçlarla birlikte ortaya çıkan idari para cezası hakkında önemli detaylar vardır. Vatandaşlar, idari para cezasının sicil kaydına geçip geçmediğini merak etmektedir. Devlet kurumları tarafından uygulanan para cezasının adli sicil kaydına işlenme durumu yoktur. Sadece mahkeme kararı ile kesinleşen suçlar kişilerin sabıka kaydına işlenmektedir.
. All Rights Reserved.