6136 Sayılı Kanuna Muhalefet Suçu Nedir?

Ruhsatsız silah, bıçak veya mermi bulundurma, satın alma veya taşıma suçu; özel bir yasa olan 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar Kanunu’nda düzenlenen şekli suçlardandır. Yani, bulundurma, taşıma veya satın alma hareketlerinin yapılması suçun tamamlanması için yeterli olup ayrıca bir zarar meydana getirilmesi veya yarar sağlanması şart değildir.Uygulamada, bu suçlara “6136 Sayılı Kanuna Muhalefet Suçu” denilmektedir.

6136 sayılı kanuna göre suç teşkil eden fiiller şunlardır:

• Ruhsatsız Silah veya Mermi Bulundurma (6136 sayılı yasa m.13),
• Ruhsatsız Silah veya Mermi Taşıma (6136 sayılı yasa m.13),
• Ruhsatsız Silah veya Mermi Satın Alma (6136 sayılı yasa m.13),
• Bulundurma Ruhsatlı Silah veya Diğer Aletleri Taşıma (6136 sayılı yasa m.13),
• Bıçak veya diğer aletleri veya benzerlerini satmak, satmaya aracılık etmek, satın almak, taşımak veya bulundurmak (6136 sayılı yasa m.15).

Silah veya merminin bireysel ihtiyaç için değil de ticari amaçla satın alınması, satılması, nakledilmesi, başka bir ülkeden Türkiye’ye sokulması “silah ticareti veya kaçakçılığı suçu” hükümlerinin uygulanmasını gerektirir.

Ruhsatsız Silah Bulundurma, Taşıma veya Satın Alma Suçunun Unsurları

6136 sayılı Kanun ve Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmeliğin 2. Maddesine göre ruhsatsız bir şekilde bulundurulması, taşınması veya satın alınması suç olan silahlar şunlardır:

• Ateşli silah: Mermi çekirdeği veya saçma tabir edilen özel şekil ve nitelikteki maddeleri, barut gazı veya bu neviden patlayıcı ve itici güç ile uzak mesafelere kadar atabilen silahları ifade eder.
• Tabanca: Tam otomatik olmamak şartıyla, namlu uzunluğu fişek yatağı hariç 30 santimetreyi ve tüm uzunluğu 50 santimetreyi geçmeyen, dumanlı veya dumansız barut veya bu neviden bir patlayıcı ve itici güç ile gülle, mermi, saçma veya füze ile gaz ya da diğer nesneleri atabilen, belli bir çapta namluya uygun imal edilmiş ateşli silahları ifade eder.
• Tam otomatik silah: Tetik çekili tutulduğunda sürekli atış yapabilen ateşli yivli silahlardır.
• Yivli av tüfeği: Namlu uzunluğu fişek yatağı hariç 30 santimetreden fazla, uzun menzilli ve delici güce sahip, sabit dipçikli, tam ve yarı otomatik atış yeteneği olmayan ve münhasıran avda veya atıcılıkta kullanılan ateşli-yivli silahları ifade eder. Yivli av tüfeği, 6136 sayılı Kanun’un 4. maddesinin 4. fıkrasına göre ruhsata tabi tutulmuştur.

Yargıtay uygulamasına göre ruhsatsız silah taşıma, bulundurma veya satın alma suçunun ispatı açısından şu hususlara dikkat edilmelidir:

• Ruhsatsız Silah ve Zilyetlik: Ruhsatsız silah bulundurma, taşıma veya satın alma suçu şekli suçlardan olduğundan failin silahın zilyedi olduğu mutlaka kanıtlanmalıdır. Failin suça konu ruhsatsız silahın zilyedi olup olmadığı, silahın ele geçirildiği yerin özelliği dikkate alınarak bu yerin sanığın gözetim ve denetimi altında olup olmadığı da araştırılarak tespit edilir.
• Ruhsatsız Silahın Atışa ve Kullanıma Hazır Olması: Ruhsatsız silahın 6136 sayılı Kanun’un 13. Maddesine muhalefet suçuna vücut verebilmesi için silahın atışa ve kullanıma elverişli, yani sağlam vaziyette olması gerekir. Silah arızalı olsa bile, herhangi bir kimsenin basit bir tamiratıyla arıza giderilerek silah kullanılmaya müsait hale gelecekse nitelikeyse suçun oluştuğu kabul edilmektedir. Silahın arızası ancak bir silah tamir ustasının müdahalesi ile giderilebilecek nitelikteyse, bu silah yakalansa bile ruhsatsız silah bulundurma, taşıma veya satın alma suçunu oluşturmaz. Silahın atışa ve kullanıma uygun olup olmadığı Jandarma ve Polis Kriminal Laboratuarları ile Adli Tıp Kurumu tarafından deneme yapılarak bilimsel raporla ortaya konulmalıdır. Kurum raporlarında, “arıza silah ustasının esaslı müdahalesi ile giderilebilir” veya “arıza basit bir müdahale ile giderilebilir” şeklindeki açıklamalarla silahın durumu tespit edilmelidir. Özellikle belirtelim ki; silahın bir suçta kullanıldığı sırada yakalanması halinde, hiçbir bilimsel rapora ihtiyaç olmadan atışa ve kullanıma uygun olduğu varsayılır.
• Silahın Yakalanmasının Şart Olup Olmadığı: 6136 sayılı Kanuna muhalefet suçunun (md.13) ispatlanması açısından en kolay yöntem silahın ele geçirilerek incelenmesidir. Ancak, silah ele geçirilemediği takdirde, olay yerinde bulunan “boş kovan” ve “mermi çekirdeği” ile de silahın özellikleri tespit edilerek faile 6136 sayılı yasaya muhalefet suçu nedeniyle ceza verilebilir. Özellikle fail de olay yerinde silahsız yakalanmışsa, failin el svapları alınarak atış artığı olup olmadığı incelenmelidir. Elinde atış artığı olan failin silahı kullandığı kabul edilmesine rağmen, silahın 6136 sayılı Kanuna muhalefet suçunu oluşturup oluşturmadığı, yani silahın özellikleri ancak “boş kovan” ve “mermi çekirdeği”nin elde edilmesiyle ortaya çıkarılır.

Ruhsatsız silah bulundurma suçu, bulundurma ruhsatı olmadığı halde silah veya silahların kişisel ihtiyaç için evde veya işyerinde bulundurulmasıdır (6136 sayılı Kanun m.13). Bulundurma ruhsatı olan tabancanın ruhsatın müsaade ettiği yerlerin dışında bulundurulması veya taşınması da suç olarak kabul edilmektedir. Adres değişikliği nedeniyle silahın yeni ikamet adresine taşınırken birlikte götürülmesi halinde, yeni adresin bildirilmeden silahın taşınması suç değildir. Ancak, bildirim yapmadan silahı yeni adresine taşıyan kişiye idari para cezası yaptırımı uygulanır.

Ruhsatsız silah taşıma suçu, taşıma ruhsatı olmadığı halde bir kimsenin silah taşımasıyla meydana gelir (6136 sayılı Kanun m.13/1). Taşıma ruhsatlı bir silahın ruhsat süresi dolmasına ve ruhsat yenilenmemesine rağmen taşınması halinde de aynı maddedeki ruhsatsız silah taşıma suçu oluşur. Yargıtay, taşıma ruhsatı olan silahın kısa süreliğine bir başkası tarafından taşınmasını suç olarak kabul etmemektedir. Örneğin, kahveye giden bir babanın silahını eve götürmek üzere oğluna verdikten sonra silahın taşınırken yakalanması; arabada olan silahın işyerine koyması için çalışana verildikten sonra taşınırken yakalanması suça vücut vermez.

Ruhsatsız silah satın alma suçu, bireysel ihtiyacını karşılamak amacıyla, bulundurma veya taşıma ruhsatı olmayan bir silahın satın alınmasıyla oluşur. Silahın bireysel ihtiyaç için değil de, ticari bir amaçla satın alınması halinde “Silah Kaçakçılığı veya Ticareti Suçu” meydana gelir.

6136 Sayılı Yasa ve yasanın ruhsat uygulamasına ilişkin Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkındaki Yönetmelik md.3 hükümlerine göre, silah taşıma veya bulundurma ruhsatının süresi 5 yıldır (6136 sayılı Kanun md.6). 5 yıllık ruhsat süresinin bitmesinden 1 ay önce idare tarafından ilgiliye tebligat çıkartılarak ruhsatın yenilenmesi gerektiği bildirilir. İdarece ruhsatın yenilenmesi gerektiğine dair tebligatın yapılmasından itibaren ruhsat yenileme işlemleri 6 ay içerisinde tamamlanmalıdır. Tebligattan sonra 6 aylık bu yenileme süresi içinde, süresi biten taşıma ruhsatı, yenisi verilene kadar bulundurma ruhsatı yerine geçer. Yasa koyucu, ruhsatın yenilenme süreci bitene kadar silahın taşınmasını suç saymıştır. Ruhsat süresinde yenilenmediği takdirde bulundurma veya taşıma ruhsatlı silah, ruhsatsız silaha dönüşerek suç teşkil eder.

Yargıtay, 6136 sayılı Kanun’un 13. maddesinin uygulamasında sayı veya nitelik bakımından vahim silah kavramını şu şekilde açıklamaktadır:

• Sayı Bakımından Vehamet Arz Eden Silah Bulundurma, Taşıma, Satın Alma: Ruhsatsız silah bulundurma, taşıma veya satın alma suçunda 4 adetten fazla niteliksiz silah sayısal bakımdan vehamet arz eden silah olarak kabul edilmektedir (Yargıtay 8. CD – Karar: 2012/25703).
• Nitelik Bakımından Vehamet Arzeden Silahlar: Ateşli silahın tüfek veya seri ateşli kısa sürede çok sayıda ve etkili biçimde mermi atabilen tam otomatik veya dürbünlü tabanca veya benzerleri olması halinde nitelik bakımından vahim olduğu kabul edilmektedir (6136 sayılı yasa 12/4).

Özellikle belirtelim ki; fail satın alma, bulundurma veya taşıma fiillerinin tamamını işlese bile tek bir suçtan dolayı cezalandırılır. Kanunda ruhsatsız silah kullanma ayrı bir suç olarak düzenlenmemiştir. Çünkü, ruhsatsız silahı kullanmak için belli bir süre taşımak şart olduğu için fail zaten ruhsatsız silah taşıma suçu nedeniyle cezalandırılacaktır.

Ruhsatsız Silah Bulundurma, Taşıma veya Satın Alma Suçunun Cezası

Ruhsatsız silah bulundurma, taşıma veya satın alma suçunun cezası şu şekildedir:

Bir Adet Ruhsatsız Silah Bulundurma Suçunun Cezası: Bir adet ruhsatsız silahı ev veya işyerinde bulundurma suçunun cezası 1 yıldan 2 yıla kadar hapis ve 25 günden 100 güne kadar adli para cezasıdır (6136 sayılı Kanun m.13/3). Bir adet silah bulundurulmasına rağmen;

• Silahın tüfek veya seri ateşli kısa sürede çok sayıda ve etkili biçimde mermi atabilen tam otomatik veya dürbünlü tabanca veya benzerleri olması suçun cezası 5 yıldan 8 yıla kadar hapis ve 500 günden 5000 güne kadar adli para cezasıdır (6136 sayılı Kanun m.13/2).
• Nitelik bakımından vehamet arz eden bir silah olması halinde de suçun cezası 5 yıldan 8 yıla kadar hapis ve 500 günden 5000 güne kadar adli para cezasıdır (6136 sayılı Kanun m.13/2).

Ruhsatsız Silah Taşıma, Satın Alma veya Birden Fazla Ruhsatsız Silah Bulundurma Suçunun Cezası

Bir veya birden fazla silahı taşıma veya satın alma fiili ile birden fazla silahı bulundurma suçunun cezası aynı fıkrada düzenlenmiştir. Buna göre, bir veya birden fazla silahı taşıma veya satın alma suçu ile birden fazla silahı bulundurma suçunun cezası 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 30 günden 100 güne kadar adli para cezasıdır (6136 sayılı Kanun m.13/1).

• Silahların sayı veya nitelik bakımından vehamet arz etmesi halinde faile verilecek ceza 5 yıldan 8 yıla kadar hapis ve 500 günden 5000 güne kadar adli para cezasıdır (6136 sayılı Kanun m.13/2).
• Taşınan, satın alınan veya bulundurulan silahın tüfek veya seri ateşli kısa sürede çok sayıda ve etkili biçimde mermi atabilen tam otomatik veya dürbünlü tabanca veya benzerleri olması halinde, suçun cezası 5 yıldan 8 yıla kadar hapis ve 500 günden 5000 güne kadar adli para cezasıdır (6136 sayılı Kanun m.13/2).

Ruhsatsız Mermi Bulundurma, Taşıma, Satın Alma Suçu ve Cezası

Silah taşıma veya bulundurma ruhsatı olanlara, ihtiyaçları nedeniyle yıllık belli miktarda mermi verilmektedir. Bu mermilerin silah ruhsatı olmayanlara devredilmesi 6136 sayılı Kanunun 9. maddesi ile yasaklanmıştır. Silah taşıma veya bulundurma ruhsatı olan kişilere tanınan mutat miktarda (olağan miktarda) mermi sahibi olma hakkı dışında mermi satın almak, bulundurmak veya taşımak suçtur (6136 sayılı Kanun m. 13).

Ruhsatsız mermi bulundurma veya taşıma suçunun ispatı; ele geçirilen mermilerin patlatılarak sağlamlıklarının test edilmesiyle anlaşılır. Elde edilen mermilerin sayısına göre faile verilecek cezanın belirlenmesi için aşağıda açıkladığımız yasal miktarda merminin patlatılarak test edilmesi gerekir. Örneğin, evinde 80 mermi ele geçirilen bir kimsenin mahkum edileceği cezanın belirlenmesi için en az 51 merminin sağlam olduğunun test edilerek belirlenmesi gerekir. Çünkü, aşağıda açıkladığımız üzere 51-250 arası mermi bulundurmanın cezası aynıdır. Örnek olayımızda; yapılan test neticesinde sağlam mermi sayısının en fazla 50 olduğu tespit edildiğinde, faile 6136 sayılı yasanın 13/4 maddesi gereği daha az ceza verilecektir.

Yargıtay 6136 sayılı Kanun’un 13. maddesinin uygulamasına yönelik olarak mermi sayısına göre “ruhsatsız mermi bulundurma suçu” nedeniyle failin hangi fıkraya göre cezalandırılacağını dört kategoriyle şu şekilde belirlemiştir:

• Pek Az Sayıda Mermi Bulundurma Suçu: Pek az sayıda mermiden kastedilen, 50 ve daha az sayıda ruhsatsız mermi bulundurulmasıdır. Pek az sayıda mermi bulundurulması halinde faile 6 aya kadar hapis ve 100 kadar adli para cezası verilecektir (6136 sayılı Kanun m.13/4). Suçun ceza alt sınırı belirlenmediği için hapis cezasının alt sınırı 1 ay (TCK m.49/1), adli para cezasının alt sınırı 5 günden (TCK m52/1) az olamaz.
• Mutat Sayıda Mermi Bulundurma Suçu: “Mutat sayıda mermi bulundurma” kavramından kastedilen, 51-250 adet arası merminin ruhsatsız bulundurulmasıdır. 6136 sayılı Kanun, mutat sayıda merminin bir adet silahla ev veya işyerinde bulundurulması halinde faile 1 yıldan 2 yıla kadar hapis ve 25 günden 100 kadar adli para cezası verilmesini öngörmektedir (6136 sayılı Kanun m.13/3). Ancak, Yargıtay 8. Ceza Dairesi silah bulundurmaksızın sadece 51-250 arasında mermi bulunduran faillerin de aynı fıkra (md.13/3) çerçevesinde 1 yıldan 2 yıla kadar hapis ve 25 günden 100 kadar adli para cezası ile cezalandırılması gerektiğini içtihat haline getirmiştir.
• Mutat Olmayan Sayıda Mermi Bulundurma Suçu: Mutat olmayan sayıda mermi bulundurma veya satın alma, 251-5000 arası merminin ruhsatsız bulundurulması anlamına gelmektedir. 251-5000 arası mermiyi bulunduranlar hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 30 günden 100 güne kadar adli para cezasına hükmolunur (6136 sayılı Kanun md.13/1).
• Sayı veya Nitelik Bakımından Vahim Miktarda Mermi Bulundurma Suçu: Vahim miktarda mermiden kastedilen 5001 ve daha fazla merminin bulundurulmasıdır. Mermilerin sayı veya nitelik bakımından vahim olması halinde, fail hakkında 5 yıldan 8 yıla kadar hapis ve 500 günden 500 güne kadar adli para cezasına hükmolunur (6136 sayılı yasa md.13/2).

Yargıtay 6136 sayılı Kanun’un 13. maddesinin uygulamasına yönelik olarak mermi sayısına göre “ruhsatsız mermi taşıma suçu” nedeniyle failin hangi fıkraya göre cezalandırılacağını üç kategori ile şu şekilde belirlemiştir:

• Pek Az Sayıda Mermi Taşıma Suçu: Pek az sayıda mermiden kastedilen, 50 ve daha az sayıda mermi bulundurulmasıdır. Pek az sayıda merminin taşınması halinde faile 6 aya kadar hapis ve 100 kadar adli para cezası verilecektir (6136 sayılı Kanun m.13/4). Suçun ceza alt sınırı belirlenmediği için maddedeki hapis cezasının alt sınırı 1 ay (TCK m.49/1), adli para cezasının alt sınırı 5 günden (TCK m52/1) az olamaz.
• Mutat Sayıda Mermi Taşıma Suçu: “Mutat sayıda mermi taşıma” kavramından kastedilen, 51-5000 adet arası merminin taşınmasıdır. Mutat sayıda mermi taşıma suçunun cezası 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 30 günden 100 güne kadar adli para cezasıdır (6136 sayılı Kanun md.13/1).
• Vahim Miktarda Mermi Taşıma Suçu: “Vahim miktarda mermi taşıma” kavramından 5001 veya daha fazla merminin taşınması anlaşılır. Taşınan mermilerin sayı veya nitelik bakımından vahim olması halinde, fail hakkında 5 yıldan 8 yıla kadar hapis ve 500 günden 500 güne kadar adli para cezasına hükmolunur (6136 sayılı yasa md.13/2).

Yargıtay 6136 sayılı Kanun’un 13. maddesinin uygulamasına yönelik olarak mermi sayısına göre “ruhsatsız mermi satın alma suçu” nedeniyle failin hangi fıkraya göre cezalandırılacağını iki kategoriyle şu şekilde belirlemiştir:

• Mutat Olmayan Sayıda Mermi Satın Alma Suçu: Mutat olmayan sayıda mermi satın alınması, 251-5000 arası merminin ruhsatsız olarak satın alınması anlamına gelmektedir. 251-5000 arası mermiyi satın alan kişi hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 30 günden 100 güne kadar adli para cezasına hükmolunur (6136 sayılı Kanun md.13/1).
• Sayı veya Nitelik Bakımından Vahim Miktarda Mermi Bulundurma veya Satın Alma Suçu: Vahim miktarda mermiden kastedilen 5001 ve daha fazla merminin satın alınmasıdır. Mermilerin sayı veya nitelik bakımından vahim olması halinde, fail hakkında 5 yıldan 8 yıla kadar hapis ve 500 günden 500 güne kadar adli para cezasına hükmolunur (6136 sayılı yasa md.13/2).

Yasak Bıçak ve Diğer Aletleri Bulundurma, Taşıma, Satma veya Satın Alma Suçu ve Cezası

6136 sayılı Kanuna göre bıçaklar ve diğer aletler; “yasak olmayan bıçaklar ve diğer aletler” ve “yasak bıçaklar ve diğer aletler” olmak üzere ikiye ayrılır.

Yasak Bıçaklar ve Diğer Aletlerle İlgili Suçlar ve Cezaları: 6136 sayılı Kanunu’nun 4. maddesine göre; kama, hançer, saldırma, şişli baston, sustalı çakı, pala, kılıç, kasatura, süngü, sivri uçlu ve oluklu bıçaklar, topuz, topuzlu kamçı, boğma teli veya zinciri, muşta ile salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel nitelikteki benzeri aletlerin yapımı yasaktır. Bu maddede sayılan bıçakların ve diğer aletlerin satılması, satmaya aracılık edilmesi, satın alınması, taşınması veya bulundurulması 6136 sayılı yasanın 15. maddesine göre suçtur. Suçun cezası şu şekildedir:

• Bıçak ve diğer aletleri bulundurma, taşıma, satma, satmaya aracılık etme suçunun cezası 6 aydan 1 yıla kadar hapis ve 25 günden az olmamak üzere adli para cezasıdır (6136 sayılı Kanun md.15/1).
• Bu madde kapsamına giren bıçak veya diğer aletlerin veya benzerlerinin sayı veya nitelik bakımından vahim olması halinde yukarıdaki fıkraya göre hükmolunacak cezalar yarıdan bir katına kadar artırılır (6136 sayılı Kanun 15/2). Bıçağın vahim nitelikte olup olmadığı Polis veya Jandarma Kriminal Laboratuarı ve Adli Tıp Kurumu’ndan ekspertiz raporu alınarak ispatlanır. Örneğin, muştalı-sustalı bıçaklar vahim nitelikte bıçak olarak kabul edilir. Yargıtay’a göre, 100 adetten fazla sayı bakımından vahim miktarda bıçak olarak nitelenmelidir.
• Bir sanat veya mesleğin icrası için kullanılması zorunlu bulunanların yapımına izin verilen bıçakları veya diğer aletleri veya benzerlerini kullanma amacı dışında satanlar, satmaya aracılık edenler, satın alanlar, taşıyanlar veya bulunduranlar hakkında birinci fıkradaki; o bıçak veya diğer aletlerin veya benzerlerinin sayı ve nitelik bakımından vahim olması halinde de ikinci fıkradaki cezalar hükmolunur (6136 sayılı Kanun 15/3).

Yasak Olmayan Bıçak ve Diğer Aletleri Sırf Saldırıda Kullanmak Amacıyla Taşımak Suçu: 6136 sayılı Kanuna göre yasak olmayan bıçak ve diğer aletleri, hal ve şartlara göre sırf saldırıda kullanmak amacıyla taşıyanlar, 3 aya kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır (6136 sayılı Kanun md.15/4). Bıçağın sırf saldırı amacıyla taşındığının olayın oluş şeklinden anlaşılması gerekir. Örneğin, bir kimsenin tezgahta duran yasak olmayan bir bıçağı alarak başkasını yaralaması veya öldürmesi halinde, fail bıçağı sırf saldırı amacıyla taşımamıştır, ani gelişen bir olayda bıçağı suç işlemek için kullanmıştır. Bu durumda faile sadece işlediği yaralama veya öldürme suçu nedeniyle ceza verilir. Ancak, evdeki bıçağı üzerine alarak husumetli olduğu kişiyi beklerken yakalanan kişinin bıçağı sırf saldırı amacıyla taşıdığı kabul edilerek 6136 sayılı Kanun’un 15/4 maddesine göre cezalandırılır.